Flokkarnir þrír sem mynda núverandi ríkisstjórn hafa samanlagt 36 þingmenn að baki sér. Fjóra umfram eins manns meirihluta. Flokkur fólksins hefur tíu þingmenn. Til þess að samþykkja mál sem bæði Samfylkingin og Viðreisn eru hlynnt, eins og frumvarp Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur utanríkisráðherra um bókun 35 við EES-samninginn, þarf því allavega sex þingmenn Flokks fólksins að því gefnu að enginn þingmaður í stjórnarandstöðunni taki sér stöðu með stjórnarflokkunum.
Komi til þess að einhverjir þingmenn úr röðum stjórnarandstæðinga greiði atkvæði með frumvarpinu verður þingmönnum Flokks fólksins, eins og til að mynda Eyjólfi Ármannssyni félagsmálaráðherra, gert auðveldara að koma sér hjá því að styðja það. Til dæmis með því að vera einfaldlega fjarverandi þegar atkvæðagreiðslan fer fram um málið. Með öðrum orðum væri verið að bjarga þeim frá því. Hið sama á raunar við ef þingmenn stjórnarandstöðunnar sitja hjá við afgreiðslu þess.
Hafa má í huga í þessu sambandi að þrátt fyrir að gerðar hafi verið tilraunir til þess að koma sambærilegu frumvarpi í gegnum þingið í tíð síðustu ríkisstjórnar hefur málið aldrei farið svo langt að greidd hafi verið um það atkvæði. Fyrir vikið hafa hvorki þingmenn Sjálfstæðisflokksins né Framsóknarflokksins samþykkt það í þingsal. Miðflokkurinn hefur hins vegar alltaf talað gegn því og mun klárlega hagnast á því pólitískt styðji Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn það.
Vert er að rifja upp í þessum efnum að Prósent vann skoðanakönnun síðasta haust fyrir Heimssýn, hreyfingu sjálfstæðissinna í Evrópumálum, um afstöðu fólks til frumvarps Þórdísar Kolbrúnar Reykfjörð Gylfardóttur, þingmann Sjálfstæðisflokksins og þáverandi utanríkisráðherra, um bókun 35 sem þá átti að reyna að koma í gegn og var sem fyrr segir sambærilegt við það sem nú liggur fyrir. Þar kom fram að fleiri landsmenn væru á móti samþykkt frumvarpsins en hlynntir því.
„Mest andstaðan við frumvarpið er á meðal stuðningsmanna Miðflokksins samkvæmt könnuninni eða 61% á móti 16% sem eru því hlynnt. Næst koma stuðningsmenn Framsóknarflokksins og Flokks fólksins með 45% andvíg frumvarpinu en 23% og 20% hlynnt því. Þá eru 42% stuðningsmanna Sjálfstæðisflokksins andvíg frumvarpinu en 16% hlynnt. Loks er tæpur þriðjungur stuðningsmanna Sósíalistaflokksins andvígur eða 32% en 22% hlynnt,“ sagði í fréttatilkynningu Heimssýnar.
„Fróðlegt er að skoða stöðuna ef aðeins er miðað við þá sem taka afstöðu með eða á móti frumvarpi utanríkisráðherra á meðal stuðningsmanna áðurnefndra flokka. Þá eru 79% stuðningsmanna Miðflokksins á móti frumvarpinu, 72% stuðningsmanna Sjálfstæðisflokksins, 69% stuðningsmanna Flokks fólksins, 66% stuðningsmanna Framsóknarflokksins og 59% stuðningsmanna Sósíalistaflokks Íslands.“ Um sama leyti mældist fylgi Sjálfstæðisflokksins hvað lægst, einungis 12%.
Fyrir liggur hins vegar að miklar efasemdir voru um frumvarpið í þingflokki Sjálfstæðisflokksins síðasta haust og var það afgreitt úr honum með ýmsum fyrirvörum. Þingflokkur Framsóknarflokksins afgreiddi það hins vegar ekki. Í umræðum á Alþingi á dögunum lýstu þær Bryndís Haraldsdóttir og Diljá Mist Einarsdóttir, þingmenn Sjálfstæðisflokksins, efasemdum um málið og talaði Diljá fyrir því að teknar yrðu aftur upp varnir í málinu og að það færi til EFTA-dómstólsins.
Full ástæða er svo sannarlega til þess að hafa í það allra minnsta efasemdir um málið sem snýst um það að lögfest verði að innleitt regluverk frá Evrópusambandinu í gegnum EES-samninginn gangi framar almennum lögum sem eiga sér innlendan uppruna. Þá hafa lögspekingar eins og Markús Sigurbjörnsson, fyrrverandi forseti Hæstaréttar, lýst því yfir að bókun 35 standist ekki stjórnarskrána sem sé ástæða þess að staðið hafi verið að málinu í upphafi eins og raunin varð.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Alþingishúsið og Dómkirkjan. Eigandi: Hjörtur J. Guðmundsson)