Miklu fleiri stuðningsmenn Miðflokksins, Sjálfstæðisflokksins, Flokks fólksins og Framsóknarflokksins sögðust andvígir frumvarpi um bókun 35 við EES-samninginn samkvæmt niðurstöðum skoðanakönnunar sem Prósent vann fyrir Heimssýn, hreyfingu sjálfstæðissinna í Evrópumálum, í október en þeir sem sögðust hlynntir því. Flokkur fólksins talaði gegn málinu allt þar til hann sneri við blaðinu til þess að komast í ríkisstjórn í kjölfar þingkosninganna í lok nóvember.
Frumvarpið var fyrst lagt fram af Þórdísi Kolbrúnu Reykfjörð Gylfadóttur, þáverandi utanríkisráðhera, fyrir tveimur árum en það gengur út á það bundð verði í íslenzk lög að regluverk frá Evrópusambandinu sem innleitt hefur verið hér á landi i gegnum EES-samninginn gangi framar en löggjöf sem á sér innlendan uppruna. Arftaki hennar á ráðherrastóli, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, tók síðan við málinu og hefur lagt fram hliðstætt frumvarp sem er til meðferðar á Alþingi.
„Mest andstaðan við frumvarpið er á meðal stuðningsmanna Miðflokksins samkvæmt könnuninni eða 61% á móti 16% sem eru því hlynnt. Næst koma stuðningsmenn Framsóknarflokksins og Flokks fólksins með 45% andvíg frumvarpinu en 23% og 20% hlynnt því. Þá eru 42% stuðningsmanna Sjálfstæðisflokksins andvíg frumvarpinu en 16% hlynnt. Loks er tæpur þriðjungur stuðningsmanna Sósíalistaflokksins andvígur eða 32% en 22% hlynnt,“ sagði í tilkynningu frá Heimssýn.
„Fróðlegt er að skoða stöðuna ef aðeins er miðað við þá sem taka afstöðu með eða á móti frumvarpi utanríkisráðherra á meðal stuðningsmanna áðurnefndra flokka. Þá eru 79% stuðningsmanna Miðflokksins á móti frumvarpinu, 72% stuðningsmanna Sjálfstæðisflokksins, 69% stuðningsmanna Flokks fólksins, 66% stuðningsmanna Framsóknarflokksins og 59% stuðningsmanna Sósíalistaflokks Íslands,“ sagði enn fremur í tilkynningunni um niðurstöður könnunarinnar.
Forystumenn Flokks fólksins hafa lýst því yfir að þeir ætli að samþykkja frumvarp Þorgerðar Katrínar um bókun 35 vegna þess að nú sé flokkurinn í ríkisstjórn þrátt fyrir að hafa meðal annars ítrekað vakið máls á því að það málið færi í bága við stjórnarskrá lýðveldisins. Ýmsir lögspekingar eins og Markús Sigurbjörnsson, fyrrverandi forseti Hæstaréttar, hafa bent á það að bókun 35 standist ekki stjórnarskrána og þess vegna hafi hún ekki verið innleidd sem slík á sínum tíma.
Kæmi til þess að frumvarpið næði ekki fram að ganga og málið færi hugsanlega í framhaldinu fyrir EFTA-dómstólinn væri það versta sem gæti gerzt að dómstóllinn kæmist að þeirri niðurstöðu að innleitt regluverk í gegnum EES-samninginn ætti að hafa forgang á löggjöf innlenda að uppruna. Með öðrum orðum nákvæmlega það sem frumvarpið felur í sér. Þá væri allavega möguleiki á því að niðurstaðan yrði hagfelld fyrir Ísland. Með frumvarpinu er hann að engu gerður.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Alþingishúsið. Eigandi: Hjörtur J. Guðmundsson)