Mikilvægt er að hafa í huga þegar Viðreisn er annars vegar að flokkurinn var stofnaður af einungis einni ástæðu. Að koma Íslandi inn í Evrópusambandið. Öll önnur stefnumál hans taka mið af því. Þá annað hvort sem liður í því að greiða fyrir inngöngu landsins í sambandið eða standa að minnsta kosti ekki í vegi hennar. Landbúnaðarstefna Viðreisnar gengur til dæmis út á aðlögum að fyrirkomulagi Evrópusambandsins og sama á við um stefnu flokksins í sjávarútvegsmálum.
Komið var inn á þetta í umræðum á Alþingi fyrir helgi þar sem því var velt upp hvort frumvarp Hönnu Katrínar Friðriksson, atvinnuvegaráðherra og þingmanns Viðreisnar, um veiðigjöld tengdust þessu meginstefnumáli flokksins sem allt annað miðast við. Guðlaugur Þór Þórðarson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, sagði þannig suma hafa velt því fyrir sér hvort markmiðið væri að grafa undan sjávarútvegnum svo auðveldara yrði að sannfæra landsmenn um að ganga í sambandið.
Málið hefur greinilega komið illa við Viðreisn og fór Sigmar Guðmundsson, þingmaður flokksins, í ræðustól Alþingis daginn eftir og kvartaði sáran undan umræðunni. „Menn eru farnir að koma upp í ræðustólinn og segja, og verið þannig í fjölmiðlum líka, að það sé ætlun ríkisstjórnarinnar, að ríkisstjórnin vilji og það sé markmið hennar, að setja fyrirtæki á hausinn, svipta fólk atvinnu […] vegna þess að það eigi að búa til eitthvert betra veður gagnvart Evrópusambandinu.“
Vangaveltur í þessum efnum eru ekki aðeins skiljanlegar í ljósi þess hversu illa hefur augljóslega verið staðið að frumvarpi ráðherrans þegar kemur að efnahagslegum forsendum þess að því er virðist til þess að reyna að réttlæta stóraukna skattlagningu á sjávarútvegsfyrirtæki heldur einnig í ljósi þess að harðir Evrópusambandssinnar hafa lengi litið á efnahagslegt mikilvægi sjávarútvegarins sem stóra hindrun í vegi þess að koma Íslandi inn í Evrópusambandið.
Til að mynda hlökkuðu ófáir harðir Evrópusambandssinnar beinlínis yfir því í aðdraganda bankahrunsins 2008 þegar vægi fjármálageirans fyrir þjóðarbúið varð um tíma meira en sjávarútvegarins. Var rætt í þeirra röðum að ganga myndi betur að koma Íslandi inn í Evrópusambandið þegar sjávarútvegurinn væri ekki lengur eins mikil fyrirstaða og hann hefði verið. Ekki þótti skemma fyrir að svonefndir útrásarvíkingar voru upp til hópa hlynntir inngöngu í sambandið.
Fyrirtæki í sjávarútvegi í ríkjum Evrópusambandsins greiða ekki veiðigjöld. Þvert á móti nýtur sjávarútvegur innan þess mikilla niðurgreiðslna úr vösum skattgreiðenda. Hugsunin virðist vera sú að veikari rekstrargrundvöllur íslenzks sjávarútvegs muni vonandi gera hann opnari fyrir því að verða hluti af niðurgreiddum sjávarútvegi Evrópusambandsins. Eins og reynt hefur til dæmis verið að fá landbúnaðinn til stuðnings við inngöngu í sambandið með vísan til styrkja þess.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Fáni Evrópusambandsins. Eigandi: Hjörtur J. Guðmundsson)