Tekin var ákvörðun um að Ísland yrði aðili að Schengen-svæðinu eingöngu af einni pólitískri ástæðu. Það er að viðhalda því fyrirkomulagi sem komið var á með norræna vegabréfasambandinu á sínum tíma. Þetta kom fram í ávarpi sem Davíð Oddsson, þáverandi forsætisráðherra, flutti á málþingi á vegum Lögfræðingafélags Íslands 18. október 2002. Hins vegar fór hann ekki leynt með þá skoðun sína að með aðildinni hefði náttúrulegum landamærum landsins verið fórnað.
„Markmið Schengen-samstarfsins er að tryggja frjálsa för fólks innan aðildarríkja þess með því að fella niður landamæravörslu á milli þeirra, en styrkja um leið eftirlit með ytri landamærum þeirra og svonefndra þriðju landa og koma upp öflugri lögreglusamvinnu í því skyni. Þetta má teljast eðlileg þróun á meginlandi Evrópu vegna þess að þar hafa ríkin fyrir löngu gefist upp á að halda uppi eftirliti á landamærum sín á milli,“ sagði Davíð þannig í ávarpinu á málþinginu.
Málið horfði öðruvísi við eyríkjum „sem af landfræðilegum ástæðum hafa alla burði til að halda uppi öflugu landamæraeftirliti og ná að því leyti sama eða jafnvel mun betri árangri en að er stefnt með Schengen-samstarfinu.“ Bretar og Írar hefðu ákveðið að gæta áfram eigin landamæra en niðurstaðan hér verið „að flytja eftirlit með landamærum okkar frá Keflavík alla leið til Mílanó, Madrid og Mykonos, svo dæmi séu tekin, svo traustvekjandi sem það kann annars að þykja.“
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Frá Keflavíkurflugvelli. Eigandi: Jeff Hitchcock – Creative Commons Attribution 2.0 Generic)