Haft var eftir nánum samstarfsmönnum Donalds Trump, verðandi forseta Bandaríkjanna, í frétt viðskiptablaðsins Financial Times í gær að hann hafi í hyggju að halda áfram stuðningi við Úkraínumenn í stríðinu við Rússland eftir að hann tekur við embætti en í aðdraganda forsetakosninganna í haust sagðist hann ítrekað ætla að hætta honum.
Fulltrúar Trumps greindu embættismönnum Evrópusambandsins frá þessu fyrr í mánuðinum samkvæmt frétt blaðsins. Enn fremur að ný ríkisstjórn Bandaríkjanna myndi kalla eftir því að aðildarríki NATO verðu að lágmarki 5% af landsframleiðslu til varnarmála en viðmiðið til þessa hefur verið 2%. Talið sé þó að Trump muni geta sætt sig við 3,5%.
Trump hyggst tengja kröfuna um aukin framlög til varnarmála við hagstæða viðskiptaskilamála við Bandaríkin að því er segir í fréttinni. Forystumenn Evrópuríkja hafi þegar rætt um að hækka framlög til varnarmála í 3% í tengslum við fyrirhugað NATO-þing í júní í sumar. Margar ríkisstjórnir hafi hins vegar áhyggjur af efnahagslegum áhrifum þess.
Tveggja prósenta talan hefur lengi verið viðmiðið hjá NATO og löngu fyrir innrásina í Úkraínu. Fyrir vikið er talan í raun úrelt. Illa gekk lengst af við að fá aðildarríki varnarbandalagsins til þess að uppfylla þá skuldbindingu. Hins vegar hafa ýmis ríkjanna tekið sig á í þeim efnum á undanförnum misserum og uppfylla nú 23 af 32 ríkjunum 2% töluna.
Hver Bandaríkjaforsetinn á fætur öðrum hefur á liðnum áratugum kallað eftir því að önnur aðildarríki NATO öxluðu meiri ábyrgð á eigin vörnum með því að standa við skuldbindingar sínar í þeim efnum. Langur vegur er með öðrum orðum frá því að Trump sé fyrstur til þess. Hins vegar hefur hann kosið að fara talsvert aðrar leiðir í þeim efnum.
Haft er eftir háttsettum brezkum embættismönnum á sviði öryggismála, sem funduðu með fulltrúum Trumps í Washington fyrr í þessum mánuði, að þó forsetinn verðandi vildi sem fyrr binda endi á stríðið við Rússland sem fyrst teldi hann engu að síður að áframhaldandi stuðningur við Úkraínumenn eftir vopnahlé yrði til þess að viðhalda friðinum.
Hvort fréttin á við rök að styðjast varðandi Úkraínu á eftir að koma í ljós. Enn fremur hvað ætlazt verði til að Úkraínumenn fórni fyrir mögulegt vopnahlé. Verði fallizt á landakröfur rússneskra stjórnvalda í þeim efnum verða eðli málsins samkvæmt send þau skilaboð til umheimsins að hægt sé með hervaldi að vinna land og breyta landamærum.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Forsetaskrifstofan í Hvíta húsinu í Washington. Eigandi: Hvíta húsið)