Fróðlegt hefur verið að fylgjast með viðbrögðum hérlendra Evrópusambandssinna við þeirri stefnu nýrrar ríkisstjórnar Samfylkingarinnar, Viðreisnar og Flokks fólksins að halda þjóðaratkvæðagreiðslu á kjörtímabilinu um það hvort sækjast eigi eftir inngöngu í Evrópusambandið. Miðað við umræðuna er ljóst að vægast sagt skiptar skoðanir eru í þeirra röðum um þá ákvörðun og mjög langur vegur frá því að eintómri ánægju sé fyrir að fara í þeim efnum. Minnir það óneitanlega á umræðuna á meðal þeirra vegna umsóknar þáverandi vinstristjórnar árið 2009 um inngöngu í sambandið.
Til að mynda spyr Ole Anton Bieltvedt, sem ritað hefur margar greinar til stuðnings inngöngu í Evrópusambandið í gegnum tíðina, á Facebook-síðu Össurar Skarphéðinssonar, fyrrverandi utanríkisráðherra Samfylkingarinnar, hvernig það geti talizt sigur fyrir Evrópusambandssina að halda eigi þjóðaratkvæði um málið undir lok kjörtímabilsins. Hann bendir á að þó niðurstaðan yrði sú að stefna ætti að inngöngu í sambandið væri enginn tími til þess að hrinda því í framkvæmd á kjörtímabilinu og hvað þá að ljúka ferlinu. „Fyrir mér er þetta vont grín, sýndarmennska ein.“
Fleiri einarðir Evrópusambandssinnar hafa talað á þessum nótum og aðrir beinlínis lýst þeirri skoðun sinni að ákvörðun ríkisstjórnarinnar feli í sér mistök líkt og sjónvarpsmaðurinn Egill Helgason gerði í umræðum á Facebook nýverið. Strax eftir kosningarnar ráðlagði hann ríkisstjórnarflokkunum, sem þá höfðu hafið stjórnarmyndunarviðræður, á Facebook-síðu sinni að „láta Evrópumálin alveg vera og sætta sig við ríkjandi ástand í þeim. Deilur um Evrópu yrðu erfiðar og tímafrekar, betra að einbeita sér að heilbrigðis-, velferðar- og húsnæðismálum þar sem skórinn kreppir verulega.“
Fleiri tóku undir orð Egils. Þar á meðal Jóhann Hlíðar Harðarson fréttamaður: „Eins einarður stuðningsmaður og ég er við aðild að ESB, þá held að þetta sé hin kalda og rökrétta niðurstaða. Eins og er brenna önnur mál meira á samfélaginu og ESB kyndir bara upp ófriðarbál sem við höfum ekki ráð á né tíma í núna.“ Varnaðarorð Egils voru ekki úr lausu lofti gripin en ein helzta ástæða þess að umsóknin 2009 endaði uppi á skeri var sú staðreynd að þáverandi ríkisstjórn var ekki samstíga um inngöngu í Evrópusambandið. Fyrir vikið lýsti sambandið ítrekað yfir áhyggjum sínum í þeim efnum.
Hliðstæðar deilur urðu í röðum Evrópusambandssinna vegna umsóknarinnar 2009. Eins og nú skiptust þeir einkum í tvær fylkingar. Þá sem töldu aðstæður ekki heppilegar til þess að setja málið á dagskrá, ekki sízt í ljósi þess að ríkisstjórnin væri klofin gagnvart því sem yrði líklega til þess að skaða málstaðinn til lengri tíma litið, og hina sem töldu að þrátt fyrir að aðstæður væru vissulega óheppilegar yrði engu að síður að láta reyna á umsókn. Betra tækifæri kæmi ekki. Hinir síðarnefndu urðu ofan á, rétt eins og nú, en hinir reyndust hins vegar þegar upp var staðið hafa rétt fyrir sér.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Fáni Evrópusambandsins. Eigandi: Hjörtur J. Guðmundsson)