Fram kom á fréttavef Ríkisútvarpsins í gær að skrifstofa Alþingis hefði tekið saman minnisblað að beiðni Flokks fólksins um uppruna 71. greinar þingskapalaga, svonefnds kjarnorkuákvæðis, og beitingu hennar við takmörkun umræðna í þingsal fyrir rúmum tveimur mánuðum síðan. Minnisblaðið er dagsett 7. maí en ekki kemur hins vegar fram í fréttinni hvenær beiðnin barst frá flokknum. Væntanlega hefur tekið skrifstofuna einhvern tíma að taka upplýsingarnar saman.
Kjarnorkuákvæðinu var sem kunnugt er beitt í gærmorgun í fyrsta sinn í áratugi til þess að stöðva frekari umræður á Alþingi um frumvarp ríkisstjórnarinnar um hækkun veiðigjalda. Raunar er ákvörðunin fordæmalaus þar sem ekki hefur áður verið ákveðið að stöðva tafarlaust umræður í stað þess að þeim lyki innan tiltekins tíma. Með öðrum orðum var í fyrsta sinn svo vitað sé kosið að fara leið sem er meira íþyngjandi og felur þannig í sér enn meira inngrip í störf þingsins.
Fyrsta umræða um frumvarpið um veiðigjöldin var tiltölulega ný hafin þegar minnisblaðinu var skilað og eins önnur umræða um frumvarp ríkisstjórnarinnar um bókun 35 við EES-samninginn. Fyrsta umræðan um bókunina hafði aðeins tekið rúmlega tvær og hálfa klukkustund á einum þingfundi. Viðræður um þinglok voru ekki einu sinni hafnar. Ekkert tilefni var þannig til þess að einu sinni íhuga beitingu ákvæðisins en engu að síður liggur fyrir að það var þá þegar í skoðun.
Vangaveltur um að alltaf hafi staðið til að beita kjarnorkuákvæðinu í stað þess að semja um þinglok eins og áður eru fyrir vikið ekki aðeins skiljanlegar heldur að öllum líkindum á rökum reistar. Forystumenn stjórnarandstöðuflokkanna sögðu í fjölmiðlum kvöldið áður en ákvæðinu var beitt að viðræður um þinglok hefðu gengið ágætlega. Morguninn eftir var því síðan beitt án þess að þingmenn stjórnarandstöðunnar vissu að það stæði til. Hvenær hófst þetta leikrit stjórnarinnar?
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Stjórnarráðshúsið. Eigandi: Hjörtur J. Guðmundsson)