„Reglugerðir sem koma frá Evrópu gera oft ráð fyrir miklu stærri starfsemi en við höfum hér og eru því oft þungar fyrir þá starfsemi,“ var haft eftir Guðnýju Helgu Herbertsdóttur, forstjóri VÍS, í ViðskiptaMogganum í gær varðandi rekstrarumhverfi fjármálafyrirtækja á Íslandi. Taka þyrfti meira tillit til þess í þeim efnum að Ísland væri lítið samfélag. Þessar aðstæður kölluðu meðal annars á sameinungu fyrirtækja og meira samstarf á milli þeirra til þess að draga úr rekstrarkostnaði.
Vaxandi umræða hefur átt sér stað í íslenzku atvinnulífi undanfarin misseri um íþyngjandi regluverk frá Evrópusambandinu sem tekið hefur verið upp hér á landi í gegnum aðildina að EES-samningnum. Þá er átt við regluverkið eins og það kemur frá sambandinu. Mikil umræða hefur einnig átt sér stað um svonefnda gullhúðun, það er að segja þegar slíkt regluverk er gert enn meira íþyngjandi í meðförum stjórnsýslunnar hér á landi, sem fyrst og fremst er til þess fallin að gera illt verra.
„Við búum við regluverk sem er oft á tíðum hannað fyrir mun stærra markaðsumhverfi. Fjármálaþjónusta er þar af leiðandi tiltölulega dýr á Íslandi miðað við hvað gengur og gerist annars staðar,“ sagði Haraldur Þórðarson, forstjóri Skaga, til dæmis í Dagmálum 4. júlí og vísaði þar til regluverks í gegnum EES-samninginn. Eins var rætt um það á ársfundi Samtaka fyrirtækja í fjármálaþjónustu fyrr á árinu að Evrópusambandið hefði regluvætt sig úr samkeppni við Bandaríkin og Asíu.
„Við höfum eins og önnur Evrópuríki verið að kvarta yfir of miklu af reglum sem flæða hérna yfir og okkur ber skylda til þess að taka inn,“ sagði Heiðrún Jónsdóttir, framkvæmdastjóri SFF, í Dagmálum 17. apríl síðastliðinn með vísan til aðildarinnar að EES-samningnum aðspurð um umræðuna á ársfundinum. Þá sagði Lilja Björk Einarsdóttir, bankastjóri Landsbankans, í Dagmálum í ágúst 2022 að eftirlitskröfur vegna regluverks í gegnum EES-samninginn, leiddu til sífellt meiri skriffinsku.
„Ég held að það sé ógerningur fyrir fólk sem vinnur ekki við þetta að gera sér í hugarlund hversu umfangsmikið og flókið regluverkið er orðið,“ sagði Unnur Gunnarsdóttir, þáverandi varaseðlabankastjóri Fjármálaeftirlits Seðlabankans, við Innherja í lok árs 2021 um regluverk frá Evrópusambandinu um fjármálamarkaðinn. Tók hún þar undir orð kollega sinna frá Danmörku og Noregi um að regluverkið væri of flókið. Svo flókið raunar að það kæmi hreinlega niður á eftirlitshlutverkinu.
Fram kemur í skýrslu sem unnin var af ráðgjafarnefnd um opinberar eftirlitsreglur árið 2016 að mikill meirihluti lagafrumvarpa, sem samþykkt voru á Alþingi á árunum 2013-2016 og höfðu íþyngjandi áhrif á hérlent atvinnulíf, hafi falið í sér innleiðingu á regluverki frá Evrópusambandinu en nefndin var meðal annars skipuð fulltrúum frá Viðskiptaráði, Samtökum atvinnulífsins og Alþýðusambandi Íslands auk stjórnvalda. Gullhúðunin svonefnd hefði aðeins átt sér stað í minnihluta tilfella.
Tvær stórar og ítarlegar skýrslur sem ritaðar voru fyrir Evrópusambandið á síðasta ári lýsa því vel hvernig íþyngjandi regluverk sambandsins um innri markað þess hefur dregið sífellt meira úr samkeppnishæfni þeirra ríkja sem eru undir það sett. Einkum gagnvart Bandaríkjunum og Asíu. Þar með talið Íslands vegna EES-samningsins. Tímabært er einfaldlega að skipta samningnum út fyrir víðtækan fríverzlunarsamning eins og við gerðum í tilfelli Bretlands. Án þess að neitt færi á hliðina.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Fáni Evrópusambandsins. Eigandi: Hjörtur J. Guðmundsson)