Drög að skýrslu sem Gunnar Pálsson sendiherra ritaði árið 2018 um umsóknarferlið að Evrópusambandinu í tíð ríkisstjórnar Samfylkingarinnar og Vinstri grænna 2009-2013 voru afhent Ríkisútvarpinu á grundvelli upplýsingalaga að því er segir í frétt þess. Hins vegar ber stjórnvöldum engin lagaleg skylda til þess að afhenda slík vinnugögn.
Fram kemur þannig í 6. grein upplýsingalaganna að vinnugögn séu undanþegin upplýsingarétti með vísun til 8. greinar laganna. Þar segir að vinnugögn teljist „þau gögn sem stjórnvöld eða aðrir aðilar skv. I. kafla hafa ritað eða útbúið til eigin nota við undirbúning ákvörðunar eða annarra lykta máls.“ Einnig að því uppfylltu „gögn sem berast milli aðila sem falla undir gildissvið laganna skv. I. kafla þegar einn sinnir ritarastörfum eða sambærilegum störfum fyrir annan.“
Drögin voru rituð af Gunnari að beiðni Guðlaugs Þórs Þórðarsonar, þáverandi utanríkisráðherra, samkvæmt frétt Ríkisútvarpsins. Hvort sem drögin voru hins vegar rituð að beiðni Guðlaugs Þórs eða ekki er ljóst að Gunnar var þar í hlutverki ritara fyrir ráðuneytið og að drögin voru vinnugagn í ákveðinni vinnu sem fram fór innan þess.
Fjölmörg dæmi eru um það að stjórnvöld hafi hafnað beiðnum um upplýsingar á þeim forsendum að um vinnugögn væri að ræða að sögn lögmanna þrátt fyrir að vera heimilt að afhenda gögn umfram þær lágmarksskyldur sem kveðið sé á um í lögum. Fyrir vikið hefði ráðuneytið hæglega getað hafnað umræddri beiðni hefði það viljað það.
Hvers vegna afhenti ráðuneytið þá Ríkisútvarpinu umrætt vinnugagn? Telja verður engar líkur á því að það hafi verið gert án vitundar og vilja Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur, utanríkisráðherra og formanns Viðreisnar. Og enn fremur, hvernig vissi fréttastofan af tilvist þessa innanhússgagns? Á þessu ber ráðherrann vitanlega ábyrgð.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra. Eigandi: Mfa.gov.ua – Attribution 4.0 International)