Fram kom í fréttaskýringu í Morgunblaðinu í gær að efnahagslegt misvægi á milli Bandaríkjanna og Evrópusambandsins yrði sífellt sýnilegra þegar kæmi að stefnu, hagvexti, fjárfestingu og sjálfstrausti. Á meðan Bandaríkin nýttu sér blöndu af tækni, tollum og pólitík til að styrkja stöðu sína væri sambandið fast í regluverki og innri sundrungu. Bandaríkin virtust þannig vera að taka forystuna í næstu iðnbyltingu á meðan Evrópusambandið snerist í hringi í eigin regluverki.
„Hlutdeild Evrópusambandsins í heimsbúskapnum hefur dregizt saman undanfarna þrjá áratugi þar sem staða þess á meðal stærstu hagkerfa heimsins hefur versnað hratt samhliða uppgangi asískra hagkerfa,“ segir meðal annars í skýrslu sem Enrico Letta, fyrrverandi forsætisráðherra Ítalíu, vann fyrir framkvæmdastjórn sambandsins og gefin var út í apríl síðastliðnum. Þar kemur að sama skapi fram að Evrópusambandið hafi dregizt verulega aftur úr Bandaríkjunum.
„Jafnvel þó asísk hagkerfi séu ekki tekin inn í myndina hefur innri markaður Evrópusambandsins einnig dregizt aftur úr Bandaríkjunum. Hagkerfin tvö voru svipuð að stærð árið 1993. Hins vegar jókst landsframleiðsla á mann um 60% í Bandaríkjunum á milli 1993-2022 en innan við 30% innan sambandsins,“ segir einnig. Þó Bandaríkin séu mun fámennari en Evrópusambandið og að ríkjum sambandsins enn fremur fjölgað hefur þessi þróun haldið áfram.
Fram kemur enn fremur í skýrslunni að fyrirtæki í Evrópusambandinu séu eftirbátar fyrirtækja í ríkjum utan þess. Einkum í Bandaríkjunum og Kína. Forskot þeirra hafi mikil áhrif á nýsköpun, framleiðni og atvinnusköpun innan sambandsins og þar með öryggi þess og áhrif. Varað hefur verið árum og áratugum saman við þessari þróun innan Evrópusambandsins og verið gripið til ýmissra aðgerða til þess að reyna að afstýra henni sem sáralitlum eða engum árangri hafa skilað.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Fáni Evrópusambandsins. Eigandi: Hjörtur J. Guðmundsson)