Mikilvægt er að senda almenningi í ríkjum Evrópusambandsins skýr skilaboð um það að meira tjón felist í því fyrir ríki að ganga úr sambandinu en að vera áfram innan þess. Þetta kom fram í bréfi sem Jean Castex, þáverandi forsætisráðherra Frakklands, sendi Ursulu von der Leyen, forseta framkvæmdstjórnar sambandsins, í lok október 2021.
Hlutverk Evrópusambandsins og ríkja þess er að standa vörð um samrunaþróunina innan sambandsins og koma í veg fyrir að fleiri ríki yfirgefi það í kjölfar útgöngu Bretlands. Þetta er á meðal þess sem fram kemur í skýrslu sem unnin var fyrir þing Evrópusambandsins og birt í febrúar 2022 eftir samþykkt 516 af 705 þingmönnum þess.
Margir forystumenn innan Evrópusambandsins vilja refsa Bretlandi fyrir að yfirgefa sambandið. Þetta hafði CNBC eftir Pierre Gramegn, þáverandi fjármálaráðherra Lúxemborgar, í janúar 2018 á Heimsviðskiptaráðstefnunni í Davos. Hann bætti hins vegar við að þeir sem hefðu þetta að markmiði myndu aldrei viðurkenna það opinberlega.
Fram kemur í drögum að skýrslu um Ísland og Evrópusambandið sem Gunnar Pálsson, fyrrverandi sendiherra Íslands í Brussel, setti saman árið 2018 að framganga sambandsins í viðræðunum við Breta vegna útgöngu þeirra virtist einkum hafa haft það markmið að hindra að fleiri ríki yfirgæfu það. Skapa víti til varnaðar fyrir önnur ríki þess.
Miðað við reynslu Bretlands yrði ekki auðvelt fyrir Ísland að yfirgefa sambandið að mati Gunnars. „Af útgönguviðræðum Bretlands og ESB má ennfremur draga þá ályktun að ekki yrði áhlaupaverk fyrir fámenna þjóða að endurheimta það fullveldi sem framselt yrði með aðild að sambandinu, skyldi henni snúast hugur síðar meir.“
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Höfuðstöðvar framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins. Eigandi: almathias)