Fyrir um tveimur og hálfu ári síðan var Evrópuhreyfingin sett á laggirnar undir forystu Jóns Steindórs Valdimarssonar, fyrrverandi þingmanns Viðreisnar. Fram kemur á vefsíðu European Movement International að hreyfingin sé í aðildarferli að evrópsku samtökunum sem haft hafa það markmið frá stofnun þeirra 1948 að til verði evrópskt sambandsríki þó það hafi verið orðað aðeins öðruvísi síðustu árin eða á þá leið að þau vilji stuðla að umræðu um arkitektúr sambandsins.
Frá upphafi hefur hið sama verið lokamarkmið samrunans innan Evrópusambandsins og forvera þess. Til að mynda kom fram í Schuman-yfirlýsingunni 1950, sem kom þróuninni af stað, að fyrsta skrefið væri að koma stál- og kolaframleiðslu Evrópuríkja undir eina stjórn en lokamarkmiðið evrópskt sambandsríki. Síðan hefur sambandið jafnt og þétt öðlast fleiri einkenni ríkis. Nú síðast var til að mynda talað um áframhaldandi þróun í þá átt í stjórnarsáttmála ríkisstjórnar Þýzkalands.
Fram kemur á vefsíðu EMI að Jón Steindór sitji í tveimur af þremur stjórnmálanefndum evrópsku samtakanna og G. Pétur Matthíasson, stjórnarmaður í Evrópuhreyfingunni, í þeirri þriðju. Til að mynda situr Jón Steindór í nefnd sem hefur meðal annars það markmið að vinna að því að einróma samþykki ríkja Evrópusambandsins, stundum kallað neitunarvald, verði afnumið með öllu. Það hefur jafnt og þétt verið afnumið á liðnum áratugum og heyrir í dag til undantekninga.
Kæmi til þess að Ísland gengi í Evrópusambandið færi formlegt vægi landsins, og þar með möguleikar til þess að hafa áhrif á ákvarðanatöku í þeim stofnunum sambandsins þar sem ríki þess eiga fulltrúa, í langflestum tilfellum einkum eftir íbúafjölda landsins. Þar á meðal um sjávarútvegsmál og orkumál. Um þetta má til dæmis fræðast á vefsíðum Evrópusambandsins. Þannig yrði vægi Íslands í ráðherraráði sambandsins í langflestum tilfellum um 0,08%, á við 5% hlutdeild í alþingismanni.
Hver þróunin hefur verið innan Evrópusambandsins og hvert hún stefnir er eðli málsins samkvæmt lykilatriði þegar rætt er um sambandið. Eins er auðvitað gagnlegt að vita fyrir hvað hérlend samtök Evrópusambandssinna standa í raun í þeim efnum. Þá er ekki síður mikilvægt hver staða landsins yrði innan Evrópusambandsins þegar kæmi að möguleikum á því að hafa áhrif á ákvarðanir. Fyrir utan annað er lítið gagn að „sæti við borðið“ þegar ekki er einu sinni setið við sama borð.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Fáni Evrópusambandsins. Eigandi: BHjörtur J. Guðmundsson)