Málflutningur Donalds Trump Bandaríkjaforseta um Grænland kom til tals í síðustu viku í spjalli við ágætan vin minn í Bandaríkjunum sem þekkir vel til þarlendra stjórnmála. Ég tjáði honum að ég teldi að Trump væri einfaldlega að gera það sem hann þekkti úr viðskiptalífinu, að prútta. Hann sæktist í raun ekki eftir yfirráðum yfir Grænlandi en vildi hins vegar komast í auðlindir landsins. Hins vegar þyrfti hann fyrst að setja fram fáránlega kröfu til þess að niðurstaðan yrði sú sem hann í reynd vildi og viðsemjendurnir myndu anda léttar í þeirri trú að þeir hefðu sloppið vel. Hann tók undir það.
Haft hefur verið eftir Trump í fréttum að grunnur að samkomulagi liggi fyrir um aðgang Bandaríkjanna og annarra aðildarríkja NATO að auðlindum Grænlands í jörðu. Áður hafði hann neitað því að málið snerist um þær og haldið því fram að öryggis- og varnarmál væru ástæða áhuga hans á landinu. Það hefur þó ekki verið talið standast skoðun þar sem Bandaríkin hafa varnarsamning við Grænland sem veitir þeim nokkurn veginn frjálsar hendur þegar kemur að varnarviðbúnaði þeirra í landinu. Hitt er svo annað mál að málmar sem finnast í jörðu á Grænlandi eru meðal annars notaðir í hergögn.
Trump hefur áður beitt þessari aðferð í tollamálum. Hótað ýmsum ríkjum mjög háum tollum og síðan „sætt sig“ við talsvert lægri prósentu sem þýtt hefur að viðsemjendurnir hafa talið sig hafa komist vel frá því. Þetta er það sem hann kann þrátt fyrir að hafa aldrei verið talinn sérlega góður í viðskiptum. Flest önnur ríki, einkum og sér í lagi ríki Evrópusambandsins, hafa ítrekað fallið fyrir þessu og að sjálfsögðu beitir Trump þessu áfram á meðan hann kemst upp með það. Kapphlaup er í gangi um auðlindir Grænlands og þar koma ekki aðeins Bandaríkin og Kína við sögu heldur einnig sambandið.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Bandaríska þinghúsið. Eigandi: Balon Greyjoy)