Varaformaður Miðflokksins, Snorri Másson, lét þau orð falla á dögunum í umræðum á Alþingi um frumvarp að breytingum á lögum um útlendinga og atvinnuréttindi þeirra að hann vildi „nánast loka alfarið fyrir komu fólks hingað utan EES eins og við mögulega getum. Horfa á alla þá þætti sem við getum mögulega skrúfað niður og reynt að taka rétt skref í þá átt. Ég er ekki sammála því að það sé skynsamlegt í stórum stíl að hafa opið hér inn fyrir fólk utan EES.“
Veruleikinn er hins vegar sá að mikill meirihluti þeirra erlendu ríkisborgara sem eru í landinu hafa komið hingað vegna EES-samningsins eða 75%. Hin 25% hafa komið til landsins frá löndum utan Evrópska efnahagssvæðisins (EES). Þeir sem koma hingað frá öðrum aðildarríkjum EES þurfa ekki dvalarleyfi og geta í reynd komið hingað að vild enda um að ræða frjálsa för fólks innan svæðisins. Þeir sem koma frá ríkjum utan þess þurfa hins vegar dvalarleyfi.
Vitanlega felst engin lausn í því að skrúfa nánast fyrir möguleika fólks frá ríkjum utan EES á að setjast að hér á landi. Til dæmis frá nágrannaríkjum okkur eins og Bretlandi, Bandaríkjunum og Kanada. Gott fólk er auðvitað að finna um allan heim. Vandinn er vitanlega fyrst og fremst sá að við höfum ekkert um það að segja hverjir koma til landsins frá öðrum EES-ríkjum. Eðlilegast væri að sömu ábyrgu og sanngjörnu reglurnar giltu um alla þá sem kæmu til landsins.
Til þess þarf hins vegar að endurskoða aðildina að EES-samningnum. Nærtækast væri að skipta honum út fyrir víðtækan fríverzlunarsamning eins og við gerðum með góðum árangri í tilfelli Bretlands, annars stærsta viðskiptalands okkar, án þess að nokkuð færi á hliðina. Með svo góðum árangri raunar að meira að segja Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar, hefur ekki getað annað en viðurkennt að með því hafi hagsmunir okkar verið tryggðir.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Frá Keflavíkurflugvelli. Eigandi: Jeff Hitchcock – Creative Commons Attribution 2.0 Generic)