„Viljum við tilheyra Evrópu[sambandinu], lýðræði, mannréttindum og öðru slíku eða viljum við vera einhver leiksoppur í valdatafli stórvelda og hafa ekkert um örlög okkar að segja?“ sagði Sigmar Guðmundsson, þingmaður Viðreisnar, í kvöldfréttum Sýnar á mánudaginn. Á sama tíma hefur markmiðið með sambandinu frá upphafi verið að til verði evrópskt sambandsríki. Þá hafa forystumenn innan þess ítrekað lýst yfir stuðningi við það. Ekki sízt í systurflokkum Viðreisnar.
Fram kom meðal annars í ræðu Guy Verhofstadt, forseta European Movement International, á landsþingi Viðreisnar síðasta haust, þar sem hann var heiðursgestur, að Evrópusambandið þyrfti að verða að heimsveldi (e. empire) en til þessa hefur hann einkum verið þekktur fyrir áherzlu sína á það að til yrði evrópskt sambandsríki. Þá kallaði hann einnig eftir því að sambandið fengi eigin her. Var ræðunni fagnað með dynjandi lófataki standandi landsþingsfulltrúa flokksins.
Dagana 24.-25. október sat Pawel Bartoszek, þingmaður Viðreisnar, þing evrópsku regnhlífarsamtsamtakanna ALDE, sem flokkurinn á aðild að, í Brussel. Yfirskrift þingsins var: „Gerum Evrópusambandið að stórveldi á heimsvísu“ (e. Making Europe a global superpower). Kallað var enn fremur eftir því af hálfu þingsins að ríki sambandsins töluðu einum rómi á alþjóðavettvangi. Þá sagði Marie-Agnes Strack-Zimmermann, oddviti samtakanna á þingi þess, þörf á evrópskum her.
Fyrir tæpu ári sendi Valérie Haye, forseti Renew Europe, þingflokks ALDE á þingi Evrópusambandsins, bréf til Ursulu von der Leyen, forseta framkvæmdastjórnar sambandsins, og António Costa, forseta leiðtogaráðs þess, þar sem fram kom meðal annars að tímabært væri að sambandið yrði að stórveldi og kæmi sér enn fremur upp eigin sjálfstæðri hernaðargetu. Með öðrum orðum eigin her. Þá var einnig kallað eftir inngöngu Íslands og Noregs í Evrópusambandið.
Fram kom í Schuman-ávarpinu 1950, sem markaði upphaf samrunaþróunarinnar innan Evrópusambandsins og forvera þess, að fyrsta skrefið væri að kola- og stálframleiðslu Evrópuríkja færi undir eina stjórn en lokaskrefið evrópskt sambandsríki. Franski diplómatinn Jean Monnet, sem gjarnan hefur verið nefndur faðir sambandsins öðrum fremur, segir enn fremur í ævisögu sinni að stefnt hafi verið að Bandaríkjum Evrópu frá upphafi og vann hann ötullega að því markmiði.
Vægi ríkja innan Evrópusambandsins fer einkum eftir íbúafjölda þeirra. Vægi Íslands í ráðherraráði sambandsins, valdamestu stofnun þess, yrði þannig einungis 0,08% á þann mælikvarða þess eða á við 5% hlutdeild í einum alþingismanni. Það er að segja lítið sem ekkert. Með öðrum orðum þykir Sigmari greinilega í góði lagi að við Íslendingar verðum leiksoppur stórveldis og hefðum sama og ekkert um örlög okkar að segja ef það stórveldi væri Evrópusambandið.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Sigmar Guðmundsson, þingmaður Viðreisnar. Eigandi: Skjáskot af Ruv.is)