Dagsetningin á fyrirhuguðu þjóðaratkvæði um það hvort sótzt verði eftir inngöngu í Evrópusambandið á nýjan leik kemur mér ekki beinlínis á óvart. Fyrir tveimur mánuðum skrifaði ég enda pistil á Stjórnmálin.is þar sem ég sagði allt benda til þess að kosið yrði annað hvort næsta haust eða síðla næsta sumar. Dagsetningin, 29. ágúst, er fyrst og fremst til marks um vilja til þess að lágmarka umræðuna um málið og að ríkisstjórnin geri sér grein fyrir því að málefnastaða hennar sé veik. Rík tilhneiging hefur verið til þess, bæði hér á landi og víðar í Evrópu, að meiri umræða um slík mál hafi skilað aukinni andstöðu.
Væntanlega eru flestir á því að kosning í lok sumars, þegar hæglega hefði mátt halda hana um haustið eða síðar, sé út í hött. Vonir standa ljóslega til þess að umræðan yfir sumartímann verði í skötulíki enda verði landsmenn meira eða minna í sumarfríum eða nýkomnir úr þeim. Þá vinnur tíminn ekki með ríkisstjórninni. Kannanir hafa bent til aukinnar andstöðu bæði við inngöngu í Evrópusambandið og við „áframhaldandi aðildarviðræður“ eins og það er orðað. En hvernig er hægt að halda einhverju áfram sem hefur verið hætt? Tilgangurinn er að orða hlutina þannig að það henti stjórninni.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Kristrún Frostadóttir forsærisráðherra, Ursula von der Leyen, forsætisráðherra Evrópusambandsins, og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra. Eigandi: © European Union, 2025, licensed under CC BY 4.0)