Fyrir síðustu jól komu fjölmennustu ríki Evrópusambandsins, Þýzkaland og Frakkland með stuðningi Hollands og Póllands, í veg fyrir að sambandið stæði við samkomulag sem Írar gerðu við sambandið á sínum tíma í sjávarútvegsmálum. Samkomulagið, sem er hluti af sameiginlegri sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins, snýst um það að ef til mikils niðurskurðar komi á aflaheimildum á miðunum við Írland verði írskum sjómönnum tryggð ákveðin lágmarkshlutdeild í þeim efnum. Tekin var ákvörðun um slíkan niðurskurð fyrir jólin en sem fyrr segir hafnað að virkja samkomulagið.
Hið upprunalega samkomulag var gert þegar Írar færðu út efnahagslögsögu sína í 200 mílur árið 1976 og var um að ræða skilyrði írskra stjórnvalda fyrir því að hleypa öðrum ríkjum innan Evrópusambandsins í stækkaða lögsögu landsins. Hins vegar var fyrirkomulagið háð því að virkjun þess hverju sinni væri samþykkt í ráðherraráði sambandsins. Írsk stjórnvöld vilja meina að mörg ríki hafi verið reiðubúin að styðja virkjun samkomulagsins en stærstu ríkjunum tókst hins vegar að koma í veg fyrir það að nægur stuðningur fengist við málið vegna vægis þeirra í ráðinu í krafti fjölmennis þeirra.
Fyrirkomulagið varðandi til að mynda svokallaðan heimskautalandbúnað innan Evrópusambandsins, sem er svonefnd sérlausn og gengur út á að Finnland og Svíþjóð megi styrkja landbúnað sinn norðan 62. gráðu norðlægrar breiddar úr vösum eigin skattgreiðenda til viðbótar við landbúnaðarstyrki sambandsins, er ekki ósvipaður. Þó það fyrirkomulag sé að finna í inngöngusamningum ríkjanna er þar aðeins kveðið á um hámark í þeim efnum en ekkert lágmark. Evrópusambandið ákveður fjárhæð styrkjanna og getur fyrir vikið sett þá niður í núll með breyttri stefnu eða regluverki.
Með öðrum orðum er mögulegt á vettvangi Evrópusambandsins að gera viðbótarstyrki Finnlands og Svíþjóðar að engu enda einungis um að ræða heimild í inngöngusamningum þeirra til þess að veita þá en fjárhæðin háð ákvörðun sambandsins. Eins og hægt var með lágmarksshlutdeild Írlands í aflaheimildum við landið kæmi til mikils niðurskurðar enda að sama skapi háð samþykki Evrópusambandsins. Um að ræða dæmigerðar sérlausnir sem fela aðeins í sér afmarkaðar stjórnsýslubreytingar en breyta hins vegar engu um það að valdið yfir viðkomandi málaflokki fer til sambandsins.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Killybegs á Írlandi. Eigandi: Joseph Mischyshyn)