Haft er eftir Costas Kadis, sjávarútvegsráðherra Evrópusambandsins, í Financial Times í dag aðspurður hvort sambandið væri opið fyrir því að „bjóða Íslandi undanþágur“ (e. exemptions) að það yrði hluti af viðræðunum um inngöngu landsins. „Já, já. Það verður hluti af viðræðunum.“ Hægt yrði að finna lausnir á málum sem væru áskorun eins og skiptingu deilistofna. Hins vegar er ljóst að ráðherrann var ekki að tala um varanlegar undanþágur (e. opt-outs) frá yfirstjórn Evrópusambandsins.
Hugtakanotkun í þessum efnum hefur verið talsvert á reiki en það sem vitanlega skiptir máli er innihaldið en ekki heitið. Eina leiðin fyrir Ísland til þess að halda fullum yfirráðum yfir sjávarútvegsmálum landsins kæmi til inngöngu í Evrópusambandið væri að fá varanlega undanþágu. Þegar rætt er um „exemptions“ er átt við annað hvort tímabundna undanþágu (eða tímabundna aðlögun) eða sérstaka aðlögun (einnig kölluð sérlausn) sem breytir engu um að yfirstjórnin fer til sambandsins.
Fyrir utan hugtakanotkunina í frétt Financial Times, það er að segja „exemptions“ í stað „opt-outs“, er ljóst af orðalagi Kadis að ekki er átt við að yfirstjórnin fari ekki til Evrópusambandsins. Ef sú væri raunin þyrfti eðli málsins samkvæmt ekki að finna neinar lausnir enda væri þá sjávarútvegurinn einfaldlega tekinn úr fyrir sviga og ekki hluti af inngöngunni í sambandið. Með öðrum orðum er ljóst að ekkert nýtt felst í orðum Kadis í þessum efnum frá því sem áður hefur komið fram.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Hanna Katrín Friðriksson atvinnuvegaráðherra og Costas Kadis sjávarútvegsráðherra Evrópusambandsins. Eigandi: © European Union, 2025, CC BY 4.0)