Kæmi til inngöngu Íslands í Evrópusambandið færi vægi okkar við ákvarðanatöku á vettvangi þess fyrst og fremst eftir því hversu fjölmenn við erum eins og annarra ríkja innan þess. Til að mynda fengjum við þannig sex fulltrúa á þing sambandsins af vel yfir 700 sem væri á við hálfan þingmann á Alþingi. Staðan væri enn verri í ráðherraráði þess, valdamestu stofnuninni. Þar færi enda vægi okkar allajafna algerlega eftir íbúafjöldanum og ekkert gólf í þeim efnum eins og í þinginu. Þar yrði vægi okkar fyrir vikið á við einungis 5% hlutdeild í einum alþingismanni. Þetta yrði svokallað sæti við borðið.
Mikilvægt er einnig að hafa í huga að um vægi Íslands verður ekki samið í viðræðum um inngöngu í Evrópusambandið enda um að ræða reglu sem tekur til allra ríkja þess. Breytingar í þeim efnum þyrftu því að ná með sama hætti til allra ríkja sambandsins. En jafnvel þó vægi okkar yrði aukið verulega breytti það sáralitlu í ljósi þess hversu fámenn við erum í samanburði við nær öll ríki Evrópusambandsins sem flest eru milljóna- eða tugmilljónaþjóðir. Jafnvel milljónaþjóðir eins og Írar og Danir hafa ítrekað lent í þeirri stöðu að geta ekki varið mikilvæga hagsmuni sína fyrir stærstu ríkjum sambandsins.
Til dæmis gerðist það fyrir jól að Frakkland og Þýzkaland ásamt Hollandi og Póllandi komu í krafti íbúafjölda síns í veg fyrir að staðið yrði við samkomulag sem Írar höfðu gert við Evrópusambandið um að kæmi til mikils niðurskurðar á aflaheimildum á miðunum við Írland yrði þarlendum fiskiskipum tryggð ákveðin lágmarkshlutdeild í þeim efnum. Svonefnd sérlausn. Áður hafði til dæmis samningur um makrílveiðar við Færeyjar verið samþykktur þvert á hagsmuni Íra. Þá neyddust til dæmis Danir um árið að taka þátt í refsiaðgerðum sambandsins gegn Færeyjum, hluta af danska konungsríkinu.
Hér er ekki á ferðinni minnimáttarkennd fyrir hönd okkar Íslendinga eins og harðir Evrópusambandssinnar halda stundum fram. Við yrðum einfaldlega bundin af þessu fyrirkomulagi innan Evrópusambandsins þar sem vægi okkar færi fyrst og fremst eftir íbúafjölda landsins sem fyrr segir. Við gætum vissulega komið sjónarmiðum okkar á framfæri, rétt eins og til dæmis Írar og Danir gerðu, en hefðum nákvæmlega enga tryggingu fyrir því að tekið yrði tillit til þeirra. Sérstaklega ekki þegar um væri að ræða mikilvæga hagsmuni okkar sem ættu ekki samleið með hagsmunum fjölmennustu ríkjanna.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Fáni Evrópusambandsins. Eigandi: Hjörtur J. Guðmundsson)