Miklu meira bákn í boði ESB

„Þessi óskaplega yfirbygging hefur verið manni undrunarefni alla tíð en ef einhver hefur sagt að leggja ætti niður forsetaembættið og fækka alþingismönnum, sveitarfélögum og ríkisstofnunum er nánast litið á viðkomandi sem öfgamann,“ sagði Óðinn Jónsson blaðamaður í umræðu á Facebook í vikunni um grein rithöfundarins Halldórs Armands í Morgunblaðinu nýverið þar sem hann gagnrýndi umfang stjórnsýslunnar sem væri í ósamræmi við stærð þjóðfélagsins.

Fyrsti nettógreiðandinn í rúm 30 ár

Hins vegar er áhugavert í þessu sambandi að hafa í huga að Óðinn hefur lengi verið mikill talsmaður þess að Ísland gangi í Evrópusambandið. Til að mynda gagnrýndi hann harðlega málflutning þeirra Guðrúnar Hafsteinsdóttur og Áslaugar Örnu Sigurbjörnsdóttur um Evrópusambandið í aðdraganda landsfundar Sjálfstæðisflokksins fyrir rúmu ári síðan þar sem þær kepptu um formennskuna í flokknum og sakaði þær einmitt um að tala eins og evrópskir öfgamenn.

Kæmi til inngöngu Íslands í Evrópusambandið þyrfti að stórauka umfang hins opinbera hér á landi samkvæmt gögnum sambandsins í tengslum við umsókn landsins á sínum tíma. Þar kom beinlínis fram að stjórnsýsla Íslands væri of lítil til þess að ráða við þær skuldbindingar sem fælust í veru í Evrópusambandinu. Til mikillar „stofnanauppbyggingar“, sem sagt útþenslu stjórnsýslunnar, þyrfti að koma sem yrði að gerast samhliða viðræðum um inngöngu í sambandið:

Verði hluti af evrópsku sambandsríki

„Heilt á litið er stjórnsýslan lítil og býr við takmarkaðar fjárveitingar. […] Ísland mun þurfa að byggja upp getu stjórnsýslunnar til þess að taka upp, þýða og innleiða löggjöf Evrópusambandsins og koma á laggirnar öllum þeim nauðsynlegu innviðum sem vera innan sambandsins krefst. […] Stjórnsýsla Íslands er lítil. Hjá stjórnarráðinu starfa um 700 opinberir starfsmenn og það samanstendur af tíu ráðuneytum. […] Ráðuneytin eru lítil og hafa á bilinu 26 til 214 starfsmenn.“

Vitanlega þarf þetta ekki að koma á óvart enda taka kröfur Evrópusambandsins um stjórnsýslu eðli málsins samkvæmt mið af milljóna- og tugmilljónaþjóðum. Stjórnsýsla sambandsins bætist síðan allajafna við sem yfirbygging ofan á þá yfirbyggingu sem fyrir er í ríkjum þess og kostnaðinn af henni er greiddur af skattgreiðendum þeirra. Með öðrum orðum getur gagnrýni á umfang stjórnsýslunnar engan veginn átt samleið með þeirri afstöðu að gengið skuli í Evrópusambandið.

Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur