Komi til þess að Ísland gangi í Evrópusambandið og taki upp evruna kann það að leiða til meira atvinnuleysis en ella og fyrir vikið að þeir sem misstu vinnuna neyddust til að flytja af landi brott í leit að atvinnu. Þetta var á meðal þess sem fram kom í máli Gylfa Zoega, hagfræðiprófessor sem sæti á í bankaráði Seðlabankans samkvæmt tilnefningu Viðreisnar en hann hefur lengi verið mikill stuðningsmaður inngöngu landsins í sambandið. Henti hann gaman að því að allir hefðu gott að því að búa erlendis einhvern tímann. Vissulega væri verra með þá sem neyddust til þess. En það væri nú bara eins og það væri.
Með fastgengisstefnu, eins og fælist í raun í því að taka upp evruna, hverfa ekki gengissveiflur heldur koma fram annars staðar í hagkerfinu. Þá gjarnan í atvinnustiginu með auknu atvinnuleysi. Sveigjanleikinn sem felst í sjálfstæðum gjaldmiðli, þar sem gengið endurspeglar aðstæðum í hagkerfinu, og hverfur með fastgegisstefnu þýðir meðal annars að fyrirtæki hafa meiri þörf en ella til þess að geta sagt upp starfsfólki ef harðnar á dalnum. Að sama skapi halda þau frekar að sér höndum með ráðningar. Þá er þekkt afleiðing fastgengis raunlækkun launa og meiri niðurskurður en ella. Svonefnd innri gengisfelling.
Veruleikinn er þannig sá að gengisfellingar eru fylgifiskur fastgengisstefna en birtingarmynd þeirra er hins vegar önnur en sú að gengið sé beinlínis fellt. Í stað þess missa til dæmis fleiri vinnuna og laun þeirra lækka að raunvirði. Tengsl fastgengisstefnu og atvinnuleysis er vel þekkt stærð í hagfræði sem ekki einu sinni Gylfi gat hafnað á ráðstefnunni í Hörpu. Hins vegar hefur það ekki komið í veg fyrir það að ýmsir aðrir harðir Evrópusambandssinnar, sem ekki er eins umhugað um trúverðugleika sinn og hann, hafi reynt að halda því fram að engin tengsl væru á milli upptöku evrunnar og aukins atvinnuleysis.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Gylfi Zoega hagfræðiprófessor. Eigandi: Skjáskot af Ruv.is)