Vegna vaxandi leyndarhyggju í stjórnsýslu Evrópusambandsins er orðið nánast útilokað að fylgjast með því með hvaða hætti sambandið beitir valdi sínu. Þetta kemur fram í aðsendri grein sem birtist á fréttavefnum Euobserver.com 24. júní síðastliðinn en höfundar hennar eru Päivi Leino-Sandberg, prófessor í Evrópurétti við Háskólann í Helsinki, og Marjaana Varmavuori, formaður Blaðamannafélags Finnlands. Evrópusambandið væri þannig í vaxandi mæli að fela upplýsingar fyrir blaðamönnum, rannsakendum og almennum borgurum þvert á það sem kveðið væri á um í löggjöf sambandsins.
„Vaxandi leyndarhyggja og þrengri aðgangur að gögnum hindrar borgara Evrópusambandsins í að fá aðgang að áreiðanlegum upplýsingum, eykur vantraust og grefur undan grundvallargildum sambandsins,“ segir enn fremur í greininni. Löng hefð sé fyrir leyndarhyggju hjá Evrópusambandinu en ríkisstjórn sambandsins hafi gengið enn lengra en áður í því að takmarka upplýsingagjöf um gerðir hennar í tíð seinna ráðuneytis Ursulu von der Leyen. Gagnrýni samtaka blaðamanna á framgöngu Evrópusambandsins væri ekki svarað og þá hefði umboðsmaður sambandsins tekið undir hana.
Viðraðar eru sérstakar áhyggjur af fyrirhugaðri löggjöf Evrópusambandsins um upplýsingaöryggi. Til þessa hafi viðkvæmar upplýsingar varðandi almannaöryggi og varnarmál verið varðar af öryggisráðstöfunum sem takmörkuðu hverjir gætu fengið aðgang að þeim í stofnunum sambandsins. Fyrirhuguðri lagasetningu sé ætlað að víkka þær ráðstafanir út til allra málaflokka. Einungis þeir sem hefðu lögmæta þörf fyrir aðgang að gögnum fengu hann. Óttast væri að þetta þýddi endalok gegnsæis í stjórnsýslu Evrópusambandsins. Þá segir að mikil leynd hafi hvílt yfir undirbúningi löggjafarinnar.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Húsakynni ríkisstjórnar Evrópusambandsins. Eigandi: almathias)