Forsætisráðherra Hollands, Rob Jetten, staðfesti nýverið í umræðum í neðri deild hollenzka þingsins að afstaða þarlendra stjórnvalda væri sú að sameiginleg sjávarútvegsstefna Evrópusambandsins væri óumsemjanleg og umsóknarríki að sambandinu þyrftu að gangast undir hana ef þau vildu ganga í sambandið. Mikilvægt er að hafa í huga í þessum efnum að til þess að umsóknarríki geti gengið í Evrópusambandið þarf samþykki allra ríkja sambandsins.
Tilefni umræðunnar voru ummæli Costas Kadis, sjávarútvegsráðherra Evrópusambandsins, í samtali við viðskiptablaðið Financial Times fyrr á árinu þar sem hann sagði aðspurður hvort Ísland gæti fengið undanþágur í sjávarútvegsmálum að sambandið gæti mögulega sýnt ákveðinn sveigjanleika í þeim efnum. Hollenzki þingmaðurinn Michiel Hoogeveen spurði Jetten hver afstaða hollenskra stjórnvalda væri til ummæla Kadis í í þinginu um miðjan júnímánuð.
„Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins er nú þegar farin að gera ráð fyrir undanþágum fyrir Ísland innan sameiginlegu sjávarútvegsstefnunnar, jafnvel áður en íslenska þjóðin hefur greitt atkvæði í þjóðaratkvæðagreiðslu og áður en viðræður hafa yfir höfuð hafizt,“ sagði Hoogeveen meðal annars í fyrirspurn sinni. „Málið er farið úr böndunum,“ sagði hann enn fremur og benti á að vegna ummæla Kadis væri sjávarútvegurinn á Írlandi að fara fram á það sama.
Vísaði Hoogeveen í ummæli forystumanna í írskum sjávarútvegi í fjölmiðlum að fengi Ísland undanþágur ætti það sama að gilda um Írland. „Slík ráðstöfun jafngilti því að viðurkennt væri í reynd að sameiginlega sjávarútvegsstefnan virki ekki fyrir eyríki á borð við Írland og Ísland,“ sagði Aodh O’Donnell, framkvæmdastjóra Samtaka írskra sjávarútvegsfyrirtækja, á fréttavefnum Fishing News nýverið. Teldi Brussel að Ísland þyrfti undanþágur gilti það sama um Írland.
„Telur Holland að umsóknarríki eigi að taka upp sameiginlegu sjávarútvegsstefnuna – já eða nei? Því ef svo er ekki, hvað stendur þá eftir af sameiginlegu stefnunni? Og hvað segir hann [Jetten] við hollenzka sjómenn sem þurfa að lúta reglum, aflaheimildunum og fyrirkomulagi um aðgang að miðum sem ákveðið er í Brussel?“ spurði Hoogeveen. Svar ráðherrans var hins vegar almenns eðlis út frá þjóðaratkvæðinu án þess að svara efnislega spurningum hans.
„Ég var hins vegar með eina skýra spurningu varðandi sameiginlegu sjávarútvegsstefnuna. Burtséð frá íslenska þjóðaratkvæðinu þá er afstaða Hollands skýr: Sameiginlega sjávarútvegsstefnan er óumsemjanleg og ef umsóknarríki vilja verða að fullu aðilar að Evrópusambandinu þá er sameiginlega sjávarútvegsstefnan hluti af því?” spurði Hoogeveen og svaraði ráðherrann: „Rétt.” Holland er sem sagt ekki að fara að samþykkja íslenzkar undanþágur.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Rob Jetten, forsætisráðherra Hollands. Eigandi: © European Union, 1998-2026)