Tal Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur utanríkisráðherra um að dyr lokist verði hafnað í þjóðaratkvæðinu í lok mánaðarins að setja stefnuna á inngöngu í Evrópusambandið snýr í raun alls ekki að þjóðinni heldur henni sjálfri. Ráðamenn í Brussel hafa enda ítrekað lýst því yfir í gegnum tíðina að dyr sambandsins standi Íslandi alltaf opnar. Hins vegar er þetta líklega síðasta tækifæri Þorgerðar til þess að reyna að koma landinu inn í Evrópusambandið. Þær dyr munu lokast.
Fyrir þessu eru ýmsar ástæður. Ekki sízt sú að staða Þorgerðar innan Viðreisnar er engan veginn trygg. Talsvert fyrir þingkosningarnar í nóvember 2024 hafði skapast mikill vilji til þess skipta henni út en henni tókst hins vegar að kaupa sér tíma með því að koma flokknum í ríkisstjórn sem gjarnan verður til þess að flokksmenn fylkja sér um formanninn. Ekki einungis í Viðreisn. Hamaganga hennar vegna Evrópusambandsmálsins skýrist meðal annars af þessu.
Þegar stjórnmálamenn fara að sjá fyrir endann á ferli sínum, einkum þeir sem eru meðvitaðir um að afrekaskráin er ekki upp á marga fiska, fara iðulega að velta því fyrir sér hvernig þeirra verði minnst. Þá skapast þörfin fyrir að reisa sér minnisvarða. Össur Skarphéðinsson ætlaði á sínum tíma að gera inngöngu í Evrópusambandið að minnisvarða um sig (þegar það tókst ekki reyndi hann síðan að eigna sér fríverzlunarsamninginn við Kína). Þorgerður er á sama stað.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur
(Ljósmynd: Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra og Maros Sefcovic, viðskiptaráðherra Evrópusambandsins. Eigandi: © European Union, 2025, licensed under CC BY 4.0)